Trwa wczytywanie danych. Proszę czekać...
PODZIAŁ GEOLOGICZNY
Podstawowy podział geologiczny czy naukowy kamienia to Skały Magmowe, Skały Osadowe i Skały Metamorficzne. Jednak postanowiliśmy opisać podział geologiczny jako podział ze względu na skład i własności. Natomiast podział handlowy będzie podziałem produktowym czyli podziałem ze względu na miejsca zastosowania kamienia naturalnego w budownictwie i wykończeniu wnętrz.
Poniżej przedstawiamy zatem podział geologiczny kamienia z punktu widzenia zastosowania kamieni naturalnych w wykończeniach wnętrz i zewnętrznych.
Dzięki temu opisowi możecie się Państwo dowiedzieć szczegółowych informacji o składzie, występowaniu i własnościach kamieni. Co za tym idzie wiedza ta pozwoli Wam sprawniej dobierać i dopasowywać kamień do miejsca i celu jego zastosowania. Który i dlaczego stosować na płytki w mieszkaniu, tarasy przy domu, blaty czy parapety, a które tylko jako elementy ozdobne.
Zazwyczaj zawiera od 5% do 20% minerałów ciemnych. Odznacza się strukturą jawnokrystaliczną, najczęściej grubo- i równoziarnistą lub porfirowatą ) oraz teksturą masywną i bezkierunkową. Niekiedy wykazuje strukturę drobnoziarnistą, pismową bądź teksturę orbikularną.
Składa się głównie z kwarcu, skaleni potasowych ( ortoklaz, miroklin, anortoklaz ) i plagioklazów oraz podrzędnie miki ( biotyt, muskowit ). Znane też są odmiany zawierające amfibole i znacznie rzadziej pirokseny.
Składnikami pobocznymi są min. cyrkon, apatyt a niekiedy także magnetyt, piryt, ilmenit, allanit, anataz, rutyl i monacyt. Składnikami akcesorycznymi są granaty, turmaliny, topaz i beryl. Często zawiera ksenolity pochodzące ze skał osłony.
Granity tworzą duże ciała o charakterze batolitów, których wychodnie mogą pojawiać się na obszarach o powierzchni tysięcy km2. Mogą też występować w postaci małych intruzji np. pni magmowych, apfiz i dajek.
Granity są skałami pospolitymi i szeroko rozpowszechnionymi. Bardzo duże masywy granitu występują min. w Chinach, Indiach, Afryce, Brazylii, Rosji, Kanadzie i USA. W Europie są znane min. ze Skandynawii, Wielkiej Brytanii, Iralndii, Włoch, Francji, Niemiec i Hiszpanii. W Polsce występują w wielu rejonach Dolnego Śląska min. w masywach karkonoskim, strzegomskim i strzelińskim.
Granity są powszechnie wykorzystywane już od czasów starożytnych jako kamień budowlany.
Współcześnie stosuje się je głównie w postaci polerowanych płyt jako materiał okładzinowy, posadzkowy, dekoracyjny i nagrobkowy.
W postaci płyt ciętych, łupanych i płomieniowanych stosuje się je jako materiał na drogi (kostka brukowa), płyty chodnikowe, krawężniki.
Niekiedy też granity stosuje się jako materiał rzeźbiarski do budowy pomników, wykonuje się z nich także drobną galanterię ozdobną, pamiątki oraz różne artystyczne przedmioty użytkowe
Może mieć barwę śnieżnobiałą, białą, kremową, żółtawą, szarą zielonawą, jasnoniebieską, szaroniebieską, fioletową, brunatną, czerwoną, stalową, różową lub czarną.
Często bywa wielobarwny. Ma strukturę krystaliczną – blastyczną, równoziarnistą oraz teksturę masywną, bezładną lub kierunkową – smużystą, prążkowaną, laminowaną, warstwową, wstęgową, brekcjowatą albo fałdową.
Marmur jest skałą niemal monomineralną, składającą się głównie z kalcytu i niekiedy dolomitu. Czasami zawiera niewielkie ilości: kwarcu, skaleni, mik, chlorytu, amfboli, granatów, epidotu, serpentynu, talku, hematytu i grafitu. Pobocznymi minerałami występującymi w marmurze są min.: apatyt, tytanit, cyrkon, piryt.
Marmur przeważnie powstaje w wyniku przeobrażenia wapieni – tworzy się wtedy marmur kalcytowy lub przeobrażenia dolomitów – marmur dolomitowy. Czasami też jest formą przeobrażenia się margli. Marmury powstają w bardzo szerokich granicach temperatur np. marmury dolomitowe od ok. 250'C do 800'C, a kalcytowe nawet do 950'C oraz bardzo szerokich granicach ciśnień np. marmury kontaktowe od 0,1 do 0,3 GPa, natomiast regionalne nawet do 1,5 GPa. Marmury ukształtowane w warunkach niskiego stopnia metamorfizmu regionalnego przeważnie określane są jako wapienie krystaliczne bądź dolomity krystaliczne.
Marmur należy do skał rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach ziemi. Najsłynniejsze marmury znane są z Włoch oraz Grecji a także Turcji, Chin i USA. W Polsce marmury występują w wielu miejscach na Dolnym Śląsku. Marmury kalcytowe znane są min. z okolic Stronia Śląskkiego i Sławniowic jako Biała Marianna, Zielona Marianna, Biała Julianna.
Marmury są powszechnie stosowane do celów budowlanych, głównie jako kamień wykładzinowy, posadzkowy i dekoracyjny. Służą do wyrobu kolumn, postumentów, urn, ołtarzy, blatów stołowych i łazienkowych oraz kominków i parapetów.
Po wypolerowaniu marmury uzyskują trwały połysk. Stanowią doskonały, najczęściej używany materiał rzeźbiarski
Martwica to skała wapienna powstająca w warunkach lądowych w wyniku wytrącania się węglanu wapnia z gorących lub zimnych wód (w środowisku lądowym) pod wpływem gwałtownego spadku ciśnienia lub temperatury. Jest to utwór jasny, zwykle porowaty albo gąbczasty często zawierający ślady lub szczątki organizmów roślinnych lub zwierzęcych.
Martwica wapienna to rodzaj martwicy zbudowanej głównie z węglanu wapnia (kalcytu albo aragonitu), wytrącającego się z wód zimnych i gorących źródeł, przy wodospadach, w rzekach, na brzegach wysychających jezior oraz w jaskiniach pod wpływem gwałtownego spadku ciśnienia lub temperatury.
Masywny trawertyn o wyraźnej smużystej lub pasiastej teksturze bywa określany jako onyks marmurowy.
Większość piaskowców składa się przeważnie z ziarn jednego minerału, którym zazwyczaj jest kwarc, czasami ich skład petrograficzny jest bardziej różnorodny.
Najczęściej mają barwy: jasnoszarą, szarą, kremową, żółtawą, zielonkawą a także różowawą, czerwonawą, czerwonobrunatną, brunatną lub nawet czarnobrunatną.
Odznaczają się zbitą (niekiedy porowatą) i warstwowaną teksturą oraz równo- lub różnoziarnistą strukturą.
Ich szczególnymi odmianami są piaskowce arkozowe oraz szarogłazowe
Piaskowce arkozowe są skałami osadowymi, okruchowymi. Odznaczają się zazwyczaj barwą szarą w różnych odcieniach – żółtym, brunatnym, różowym lub czerwonawym. Są skałami zwięzłymi, zwykle warstwowanymi, zbudowanymi głównie z kwarcu oraz skaleni potasowych (od 20% do 50%), a podrzędnie z biotytu i muskowitu.
Piaskowce arkozowe zawierają niekiedy niewielkie ilości cyrkonu, turmalinu, apatytu i innych minerałów. Ich spoiwo jest najczęściej żelaziste, a niekiedy też węglanowe, ilaste lub krzemionkowe. Piaskowce arkozowe tworzą się w środowisku lądowym, w warunkach stosunkowo krótkiego transportu wodnego ( przeważnie w klimacie półpustynnym, wysokogórskim lub glacjalnym ). Na większą skalę piaskowce arkozowe powstają na przedpolu świeżo wypiętrzonych masywów górskich, gdzie istnieją duże różnice wysokości oraz intensywna erozja.
Piaskowce arkozowe należą do skał pospolitych w dużych ilościach występują min. w USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech oraz we Włoszech. W Polsce są spotykane w karbońskich utworach w Sudetach oraz w rejonie Krzeszowic k. Krakowa.
Skała ta bywa lokalnie stosowana jako kamień budowlany.
Piaskowce szarogłazowe są skałami osadowymi, okruchowymi i stanowią najczęściej odmianę piaskowca lub piasku.
Odznaczają się głównie barwą szarą, ciemnoszarą, szarobrunatną, czerwonobrunatną, czarną lub szarozieloną.
Najczęściej spotykany piaskowiec szarogłazowy jest skałą zwięzłą, masywną, warstwowaną odznaczającą się złym wysortowaniem i obtoczeniem go budujących go klastów.
Piaskowiec szarogłazowy składa się głównie z różnej wielkości kanciastych ziarn różnych minerałów – kwarcu, skaleni, mik, chlorytów, minerałów ilastych oraz okruchów skał.
W wielu piaskowcach szarogłazowych występuje też piryt lub inne minerały zawierające żelazo. Spoiwo szarogłazów może być żelaziste, ale zazwyczaj zawiera ono też drobne składniki detretyczne frakcji aleurytowej oraz pelitowej.
Piaskowce szarogłazowe tworzą się w środowisku morskim wskutek intensywnego niszczenia różnych skał na pobliskim lądzie. Stanowią typowy produkt podmorskich osuwisk.
Piaskowce szarogłazowe należą do skał pospolitych, szeroko rozpowszechnionych w wielu rejonach ziemi. Znane są min. z USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec oraz Włoch. W Polsce dolnokarbońskie szarogłazy występują głównie w Sudetach Wschodnich oraz Karpatach.
Lokalnie wykorzystywane są jako kamień budowlany oraz drogowy.
Część piaskowców kwarcowych o spoiwie krzemionkowym może przechodzić w piaskowce kwarcytowe lub kwarcyty. Piaskowce kwarcytowe to piaskowce, których krzemionkowe spoiwo uległo niezupełnej rekrystalizacji. Stanowią one skałę pośrednią pomiędzy piaskowcem kwarcowym a kwarcytem.
Piaskowce należą do skał pospolitych i bardzo szeroko rozpowszechnionych. W Polsce występują min. w Karpatach, Sudetach, Górach Świętokrzyskich a także na Wyżynie Lubelskiej, Roztoczu i Opolszczyźnie.
Piaskowce wykorzystywane są głównie w budownictwie – najczęściej jako płyty okładzinowe (płyty elewacyjne).
Składają się głównie z ziarn kwarcu (od 80% do 100%) – makroskopowo często niewidocznych – scementowanych spoiwem kwarcowym, a niekiedy też chalcedonowym lub opalowym.
Kwarcyty osadowe często występują razem z piaskowcami kwarcytowymi. Są one skałami pospolitymi i szeroko rozpowszechnionymi. W Polsce kwarcyty osadowe są znane głównie z Gór Świętokrzyskich. Na Niżu Polskim występują powszechnie jako składnik głazów narzutowych pochodzących ze Skandynawii Kwarcyty metamorficzne (metakwarcyt) są odmianą kwarcytu powstałą w wyniku przeobrażeń regionalnych lub kontaktowych o charakterze termicznym. Składają się głównie z kwarcu (od 80% do 100%), natomiast podrzędnie może zawierać skalenie, miki, chloryt, turmalin, talk, grafit, piryt i węglany.
Podwyższone ilości tych minerałów pozwalają na wyróżnienie specjalnych ich odmian np. kwarcyt grafitowy, kwarcyt turmalinowy.
Niektóre kwarcyty metamorficzne wykazują strukturę łupkową (łupek kwarcytowy).
Łupek kwarcytowy jest bardzo drobnoziarnistą odmianą kwarcytu metamorficznego bądź osadowego, odznaczającą się bardzo wyraźną budową łupkową. Znany jest z serii metamorficznych pochodzenia osadowego, gdzie zazwyczaj współwystępuje z kwarcytami metamorficznymi, a także bywa spotykany wśród skał osadowych w towarzystwie piaskowców kwarcytowych. Często znajduje zastosowanie jako materiał ogniotrwały.
Kwarcyty mają przeważnie białą, jasnoszarą, różową lub żółtawą barwę, bywają też czerwonawe, brunatne, zielonkawe lub ciemnoszare.
Odznaczają się zazwyczaj teksturą masywną lub bezładną, niekiedy wykazują słaba kierunkowość, a także warstwowanie lub złupkowanie. Są skałami zwięzłymi i twardymi, pod względem mechanicznym zachowują się jak kwarc – rozbite rozpadają się na ostrokrawędziste okruchy, charakteryzujące się muszlowym przełomem i szklistym lub tłustym połyskiem.
Znajdują zastosowanie jako materiał budowlany (okładzinowy, posadzkowy), ogniotrwały i drogowy.
Wszystkie utwory skalne wykazujące łupkowatość nazywamy łupkami.
Łupki osadowe – grupa skał osadowych wykazujących łupkowatość. Odznaczają się one strukturą drobno- i przeważnie równoziarnistą oraz wyraźną teksturą łupkową. Najczęściej stanowią odmianę skał ilastych, bitumicznych, mułowcowych, marglistych lub krzemionkowych. Są to min.: łupki ilaste, łupki mułowe, łupki piaszczysto ilaste, łupki margliste, łupki kwarcytowe, łupki krzemionkowe
Łupki metamorficzne – grupa skał metamorficznych wykazująca łupkowatość. Łupki te odznaczają się strukturą krystaliczną (blastyczną) przeważnie drobno- lub średnioziarnistą oraz wyraźną teksturą łupkową. Najczęściej tworzą się w warunkach metamorfizmu regionalnego a także metamorfizmu kontaktowego. Łupki te mogą mieć bardzo różny skład mineralny, większość z nich złożona jest z kwarcu (do 80%), mik, chlorytu, amfiboli, węglanów (do 50%), skaleni (do 20%).
Od gnejsów różnią się zdecydowanie lepszą podzielnością oraz niższą zawartością skalni. Nazwy łupków metamorficznych nawiązują najczęściej do charakterystycznych lub przeważających w ich składzie minerałów (np. łupek mikowy, biotytowy, muskowitowy, chlorytowy, amfibolowy, talkowy itp…)
Poniżej przedstawiamy zatem podział geologiczny kamienia z punktu widzenia zastosowania kamieni naturalnych w wykończeniach wnętrz i zewnętrznych.
Dzięki temu opisowi możecie się Państwo dowiedzieć szczegółowych informacji o składzie, występowaniu i własnościach kamieni. Co za tym idzie wiedza ta pozwoli Wam sprawniej dobierać i dopasowywać kamień do miejsca i celu jego zastosowania. Który i dlaczego stosować na płytki w mieszkaniu, tarasy przy domu, blaty czy parapety, a które tylko jako elementy ozdobne.
GRANIT
Skała magmowa, głębinowa, kwaśna, będąca głównym przedstawicielem granitoidów. Stanowi głębinowy odpowiednik ryolitu. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa GRANUM = ziarno, nawiązując do częstej gruboziarnistej struktury tej skały. Może mieć barwy: białą, kremową, jasnoszarą lub różowawą, bywa też żółtawy, zielonawy, różowoczerwony lub czerwony.Zazwyczaj zawiera od 5% do 20% minerałów ciemnych. Odznacza się strukturą jawnokrystaliczną, najczęściej grubo- i równoziarnistą lub porfirowatą ) oraz teksturą masywną i bezkierunkową. Niekiedy wykazuje strukturę drobnoziarnistą, pismową bądź teksturę orbikularną.
Składa się głównie z kwarcu, skaleni potasowych ( ortoklaz, miroklin, anortoklaz ) i plagioklazów oraz podrzędnie miki ( biotyt, muskowit ). Znane też są odmiany zawierające amfibole i znacznie rzadziej pirokseny.
Składnikami pobocznymi są min. cyrkon, apatyt a niekiedy także magnetyt, piryt, ilmenit, allanit, anataz, rutyl i monacyt. Składnikami akcesorycznymi są granaty, turmaliny, topaz i beryl. Często zawiera ksenolity pochodzące ze skał osłony.
Granity tworzą duże ciała o charakterze batolitów, których wychodnie mogą pojawiać się na obszarach o powierzchni tysięcy km2. Mogą też występować w postaci małych intruzji np. pni magmowych, apfiz i dajek.
Granity są skałami pospolitymi i szeroko rozpowszechnionymi. Bardzo duże masywy granitu występują min. w Chinach, Indiach, Afryce, Brazylii, Rosji, Kanadzie i USA. W Europie są znane min. ze Skandynawii, Wielkiej Brytanii, Iralndii, Włoch, Francji, Niemiec i Hiszpanii. W Polsce występują w wielu rejonach Dolnego Śląska min. w masywach karkonoskim, strzegomskim i strzelińskim.
Granity są powszechnie wykorzystywane już od czasów starożytnych jako kamień budowlany.
Współcześnie stosuje się je głównie w postaci polerowanych płyt jako materiał okładzinowy, posadzkowy, dekoracyjny i nagrobkowy.
W postaci płyt ciętych, łupanych i płomieniowanych stosuje się je jako materiał na drogi (kostka brukowa), płyty chodnikowe, krawężniki.
Niekiedy też granity stosuje się jako materiał rzeźbiarski do budowy pomników, wykonuje się z nich także drobną galanterię ozdobną, pamiątki oraz różne artystyczne przedmioty użytkowe
MARMUR
Skała metamorficzna powstająca w warunkach metamorfizmu kontaktowego oraz metamorfizmu regionalnego. Nazwa pochodzi od greckiego słowa MARMOROS = połyskujący.Może mieć barwę śnieżnobiałą, białą, kremową, żółtawą, szarą zielonawą, jasnoniebieską, szaroniebieską, fioletową, brunatną, czerwoną, stalową, różową lub czarną.
Często bywa wielobarwny. Ma strukturę krystaliczną – blastyczną, równoziarnistą oraz teksturę masywną, bezładną lub kierunkową – smużystą, prążkowaną, laminowaną, warstwową, wstęgową, brekcjowatą albo fałdową.
Marmur jest skałą niemal monomineralną, składającą się głównie z kalcytu i niekiedy dolomitu. Czasami zawiera niewielkie ilości: kwarcu, skaleni, mik, chlorytu, amfboli, granatów, epidotu, serpentynu, talku, hematytu i grafitu. Pobocznymi minerałami występującymi w marmurze są min.: apatyt, tytanit, cyrkon, piryt.
Marmur przeważnie powstaje w wyniku przeobrażenia wapieni – tworzy się wtedy marmur kalcytowy lub przeobrażenia dolomitów – marmur dolomitowy. Czasami też jest formą przeobrażenia się margli. Marmury powstają w bardzo szerokich granicach temperatur np. marmury dolomitowe od ok. 250'C do 800'C, a kalcytowe nawet do 950'C oraz bardzo szerokich granicach ciśnień np. marmury kontaktowe od 0,1 do 0,3 GPa, natomiast regionalne nawet do 1,5 GPa. Marmury ukształtowane w warunkach niskiego stopnia metamorfizmu regionalnego przeważnie określane są jako wapienie krystaliczne bądź dolomity krystaliczne.
Marmur należy do skał rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach ziemi. Najsłynniejsze marmury znane są z Włoch oraz Grecji a także Turcji, Chin i USA. W Polsce marmury występują w wielu miejscach na Dolnym Śląsku. Marmury kalcytowe znane są min. z okolic Stronia Śląskkiego i Sławniowic jako Biała Marianna, Zielona Marianna, Biała Julianna.
Marmury są powszechnie stosowane do celów budowlanych, głównie jako kamień wykładzinowy, posadzkowy i dekoracyjny. Służą do wyrobu kolumn, postumentów, urn, ołtarzy, blatów stołowych i łazienkowych oraz kominków i parapetów.
Po wypolerowaniu marmury uzyskują trwały połysk. Stanowią doskonały, najczęściej używany materiał rzeźbiarski
TRAWERTYN
Zwięzła odmianna martwicy wapiennej, odznaczająca się charakterystyczną smużystą budową.Martwica to skała wapienna powstająca w warunkach lądowych w wyniku wytrącania się węglanu wapnia z gorących lub zimnych wód (w środowisku lądowym) pod wpływem gwałtownego spadku ciśnienia lub temperatury. Jest to utwór jasny, zwykle porowaty albo gąbczasty często zawierający ślady lub szczątki organizmów roślinnych lub zwierzęcych.
Martwica wapienna to rodzaj martwicy zbudowanej głównie z węglanu wapnia (kalcytu albo aragonitu), wytrącającego się z wód zimnych i gorących źródeł, przy wodospadach, w rzekach, na brzegach wysychających jezior oraz w jaskiniach pod wpływem gwałtownego spadku ciśnienia lub temperatury.
Masywny trawertyn o wyraźnej smużystej lub pasiastej teksturze bywa określany jako onyks marmurowy.
PIASKOWIEC
Zwięzła skała okruchowa zaliczana do psamitów powstała w wyniku lityfikacji (cementacji) piasku za pomocą spoiwa reprezentowanego najczęściej przez kalcyt, dolomit, minerały ilaste, krzemionkę lub tlenki i wodorotlenki żelaza. Ich skład mineralny oraz warunki (środowisko) powstawania są podobne do piasków – różnią się do nich jedynie obecnością spoiwa.Większość piaskowców składa się przeważnie z ziarn jednego minerału, którym zazwyczaj jest kwarc, czasami ich skład petrograficzny jest bardziej różnorodny.
Najczęściej mają barwy: jasnoszarą, szarą, kremową, żółtawą, zielonkawą a także różowawą, czerwonawą, czerwonobrunatną, brunatną lub nawet czarnobrunatną.
Odznaczają się zbitą (niekiedy porowatą) i warstwowaną teksturą oraz równo- lub różnoziarnistą strukturą.
Ich szczególnymi odmianami są piaskowce arkozowe oraz szarogłazowe
Piaskowce arkozowe są skałami osadowymi, okruchowymi. Odznaczają się zazwyczaj barwą szarą w różnych odcieniach – żółtym, brunatnym, różowym lub czerwonawym. Są skałami zwięzłymi, zwykle warstwowanymi, zbudowanymi głównie z kwarcu oraz skaleni potasowych (od 20% do 50%), a podrzędnie z biotytu i muskowitu.
Piaskowce arkozowe zawierają niekiedy niewielkie ilości cyrkonu, turmalinu, apatytu i innych minerałów. Ich spoiwo jest najczęściej żelaziste, a niekiedy też węglanowe, ilaste lub krzemionkowe. Piaskowce arkozowe tworzą się w środowisku lądowym, w warunkach stosunkowo krótkiego transportu wodnego ( przeważnie w klimacie półpustynnym, wysokogórskim lub glacjalnym ). Na większą skalę piaskowce arkozowe powstają na przedpolu świeżo wypiętrzonych masywów górskich, gdzie istnieją duże różnice wysokości oraz intensywna erozja.
Piaskowce arkozowe należą do skał pospolitych w dużych ilościach występują min. w USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech oraz we Włoszech. W Polsce są spotykane w karbońskich utworach w Sudetach oraz w rejonie Krzeszowic k. Krakowa.
Skała ta bywa lokalnie stosowana jako kamień budowlany.
Piaskowce szarogłazowe są skałami osadowymi, okruchowymi i stanowią najczęściej odmianę piaskowca lub piasku.
Odznaczają się głównie barwą szarą, ciemnoszarą, szarobrunatną, czerwonobrunatną, czarną lub szarozieloną.
Najczęściej spotykany piaskowiec szarogłazowy jest skałą zwięzłą, masywną, warstwowaną odznaczającą się złym wysortowaniem i obtoczeniem go budujących go klastów.
Piaskowiec szarogłazowy składa się głównie z różnej wielkości kanciastych ziarn różnych minerałów – kwarcu, skaleni, mik, chlorytów, minerałów ilastych oraz okruchów skał.
W wielu piaskowcach szarogłazowych występuje też piryt lub inne minerały zawierające żelazo. Spoiwo szarogłazów może być żelaziste, ale zazwyczaj zawiera ono też drobne składniki detretyczne frakcji aleurytowej oraz pelitowej.
Piaskowce szarogłazowe tworzą się w środowisku morskim wskutek intensywnego niszczenia różnych skał na pobliskim lądzie. Stanowią typowy produkt podmorskich osuwisk.
Piaskowce szarogłazowe należą do skał pospolitych, szeroko rozpowszechnionych w wielu rejonach ziemi. Znane są min. z USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec oraz Włoch. W Polsce dolnokarbońskie szarogłazy występują głównie w Sudetach Wschodnich oraz Karpatach.
Lokalnie wykorzystywane są jako kamień budowlany oraz drogowy.
Część piaskowców kwarcowych o spoiwie krzemionkowym może przechodzić w piaskowce kwarcytowe lub kwarcyty. Piaskowce kwarcytowe to piaskowce, których krzemionkowe spoiwo uległo niezupełnej rekrystalizacji. Stanowią one skałę pośrednią pomiędzy piaskowcem kwarcowym a kwarcytem.
Piaskowce należą do skał pospolitych i bardzo szeroko rozpowszechnionych. W Polsce występują min. w Karpatach, Sudetach, Górach Świętokrzyskich a także na Wyżynie Lubelskiej, Roztoczu i Opolszczyźnie.
Piaskowce wykorzystywane są głównie w budownictwie – najczęściej jako płyty okładzinowe (płyty elewacyjne).
KWARCYT
Lite drobno- lub średnioziarniste skały osadowe (kwarcyt osadowy) lub metamorficzne (kwarcyt metamorficzny), powstałe w wyniku rekrystalizacji piaskowców kwarcowych o spoiwie krzemionkowym. Kwarcyty osadowe (ortokwarcyty) są odmianą kwarcytu ukształtowaną w warunkach procesów diagenetycznych.Składają się głównie z ziarn kwarcu (od 80% do 100%) – makroskopowo często niewidocznych – scementowanych spoiwem kwarcowym, a niekiedy też chalcedonowym lub opalowym.
Kwarcyty osadowe często występują razem z piaskowcami kwarcytowymi. Są one skałami pospolitymi i szeroko rozpowszechnionymi. W Polsce kwarcyty osadowe są znane głównie z Gór Świętokrzyskich. Na Niżu Polskim występują powszechnie jako składnik głazów narzutowych pochodzących ze Skandynawii Kwarcyty metamorficzne (metakwarcyt) są odmianą kwarcytu powstałą w wyniku przeobrażeń regionalnych lub kontaktowych o charakterze termicznym. Składają się głównie z kwarcu (od 80% do 100%), natomiast podrzędnie może zawierać skalenie, miki, chloryt, turmalin, talk, grafit, piryt i węglany.
Podwyższone ilości tych minerałów pozwalają na wyróżnienie specjalnych ich odmian np. kwarcyt grafitowy, kwarcyt turmalinowy.
Niektóre kwarcyty metamorficzne wykazują strukturę łupkową (łupek kwarcytowy).
Łupek kwarcytowy jest bardzo drobnoziarnistą odmianą kwarcytu metamorficznego bądź osadowego, odznaczającą się bardzo wyraźną budową łupkową. Znany jest z serii metamorficznych pochodzenia osadowego, gdzie zazwyczaj współwystępuje z kwarcytami metamorficznymi, a także bywa spotykany wśród skał osadowych w towarzystwie piaskowców kwarcytowych. Często znajduje zastosowanie jako materiał ogniotrwały.
Kwarcyty mają przeważnie białą, jasnoszarą, różową lub żółtawą barwę, bywają też czerwonawe, brunatne, zielonkawe lub ciemnoszare.
Odznaczają się zazwyczaj teksturą masywną lub bezładną, niekiedy wykazują słaba kierunkowość, a także warstwowanie lub złupkowanie. Są skałami zwięzłymi i twardymi, pod względem mechanicznym zachowują się jak kwarc – rozbite rozpadają się na ostrokrawędziste okruchy, charakteryzujące się muszlowym przełomem i szklistym lub tłustym połyskiem.
Znajdują zastosowanie jako materiał budowlany (okładzinowy, posadzkowy), ogniotrwały i drogowy.
ŁUPKI
Są to skały zarówno osadowe (łupki osadowe) jak i metamorficzne (łupki metamorficzne) wykazujące łupkowatość (teksturę łupkową) Łupkowatość, charakteryzująca łupki jest zdolnością skały do dzielenia się na cienkie płaskie płytki, nawiązująca bądź do jej pierwotnej, płaskorównoległej budowy bądź wynikająca z obecności gęstych, równoległych względem siebie, wtórnych powierzchni (np. kliważu, foliacji, spękań). Łupkowatość stanowi cechę niektórych skał osadowych oraz bardzo wielu metamorficznych.Wszystkie utwory skalne wykazujące łupkowatość nazywamy łupkami.
Łupki osadowe – grupa skał osadowych wykazujących łupkowatość. Odznaczają się one strukturą drobno- i przeważnie równoziarnistą oraz wyraźną teksturą łupkową. Najczęściej stanowią odmianę skał ilastych, bitumicznych, mułowcowych, marglistych lub krzemionkowych. Są to min.: łupki ilaste, łupki mułowe, łupki piaszczysto ilaste, łupki margliste, łupki kwarcytowe, łupki krzemionkowe
Łupki metamorficzne – grupa skał metamorficznych wykazująca łupkowatość. Łupki te odznaczają się strukturą krystaliczną (blastyczną) przeważnie drobno- lub średnioziarnistą oraz wyraźną teksturą łupkową. Najczęściej tworzą się w warunkach metamorfizmu regionalnego a także metamorfizmu kontaktowego. Łupki te mogą mieć bardzo różny skład mineralny, większość z nich złożona jest z kwarcu (do 80%), mik, chlorytu, amfiboli, węglanów (do 50%), skaleni (do 20%).
Od gnejsów różnią się zdecydowanie lepszą podzielnością oraz niższą zawartością skalni. Nazwy łupków metamorficznych nawiązują najczęściej do charakterystycznych lub przeważających w ich składzie minerałów (np. łupek mikowy, biotytowy, muskowitowy, chlorytowy, amfibolowy, talkowy itp…)